Een vlechtmachine aanschaffen: wat zijn de voor- en nadelen voor werkgevers?
Betonstaal vlechten met een ijzerkniptang is al generaties lang een vertrouwd onderdeel van het werk van de ijzervlechter. Toch kiezen steeds meer vlechtbedrijven voor een automatische vlechtmachine. Dat is begrijpelijk: het werk kan sneller worden uitgevoerd en medewerkers hoeven veel minder repeterende draaiende bewegingen met hand en pols te maken. Voor een werkgever is de keuze echter niet alleen een kwestie van snelheid. Ook aanschafkosten, verbruik, onderhoud, inzetbaarheid en arbeidsomstandigheden spelen mee. Wanneer verdient een vlechtmachine zich daadwerkelijk terug?
Waarom investeren werkgevers in een vlechtmachine?
Handmatig ijzer vlechten vraagt vakmanschap, maar is ook lichamelijk belastend. Vooral bij grote vloeren en andere werkzaamheden met honderden of duizenden vergelijkbare verbindingen worden dezelfde bewegingen voortdurend herhaald. Een automatische vlechtmachine neemt het draaien, aantrekken en afknippen van de draad grotendeels over.
Ergonomisch onderzoek onder ijzervlechters laat zien dat handmatig vlechten gepaard gaat met snelle en herhaalde bewegingen van hand, pols en onderarm. Ook langdurig voorovergebogen werken vormt een belangrijke belasting. Elektrisch vlechten vermindert deze bewegingen aanzienlijk. Bij werkzaamheden op vloerniveau kan een geschikt verlengstuk bovendien helpen om langdurig diep vooroverbuigen te beperken.
Minder lichamelijke belasting
Voor werkgevers is het ergonomische voordeel minstens zo belangrijk als de tijdwinst. Klachten aan polsen, handen, onderarmen, schouders en rug kunnen leiden tot verminderde inzetbaarheid en uiteindelijk ziekteverzuim. Repetitief handmatig vlechten wordt in onderzoek specifiek genoemd als een risicofactor voor klachten aan hand en pols.
Een vlechtmachine betekent niet dat lichamelijke klachten onmogelijk worden. Wel worden belangrijke belastende bewegingen sterk gereduceerd. Het is daarom nauwkeuriger om te zeggen dat automatisch vlechten het risico op overbelasting kan helpen verminderen, waaronder de belasting die in verband wordt gebracht met klachten zoals het carpaletunnelsyndroom.
Het grootste zakelijke voordeel: meer productie per arbeidsuur
Een moderne machine maakt een verbinding in zeer korte tijd. Zo vermeldt MAX voor de RB443T een vlechtsnelheid van ongeveer 0,5 seconde per binding. De werkelijke productie op een bouwplaats ligt uiteraard lager, omdat een medewerker de machine telkens moet positioneren, verplaatsen en indien nodig van draad moet voorzien.
Toch blijkt ook uit praktijkonderzoek dat automatisch vlechten de benodigde vlechttijd kan verminderen. Dat is interessant in een sector waarin gekwalificeerd personeel schaars is. Wanneer dezelfde ploeg in een werkdag meer meters wapening kan verwerken, dalen de arbeidskosten per gemaakte verbinding.
Bekijk bijvoorbeeld de MAX RB443T vlechtmachine, die volgens de fabrikant tot ongeveer 5.000 verbindingen op één acculading kan maken, afhankelijk van de toepassing.
Wat kost een vlechtmachine werkelijk?
De aanschaf is het meest zichtbare nadeel. Professionele machines op Rebartier.nl lopen momenteel uiteen van modellen rond duizend euro tot machines van enkele duizenden euro's. Voor een bedrijf dat meerdere ploegen wil uitrusten, kan de initiële investering daardoor behoorlijk oplopen.
Kijk naar de kosten per gemaakte verbinding
Alleen naar de aanschafprijs kijken geeft echter een onvolledig beeld. Voor een werkgever zijn vooral de totale gebruikskosten relevant. Denk daarbij aan:
- • De aanschafprijs en afschrijving van de machine
- • Vlechtdraad en andere verbruiksartikelen
- • Accu's en laders
- • Onderhoud en eventuele reparaties
- • Stilstand wanneer een machine defect is
- • De arbeidsuren die per project worden bespaard
Stel bijvoorbeeld dat een machine door sneller werken dagelijks slechts één arbeidsuur bespaart. Vermenigvuldig dat met het volledige werkgeverskostentarief van een ijzervlechter en met het aantal werkdagen waarop de machine werkelijk wordt gebruikt. Bij intensief gebruik kan de investering daardoor relatief snel worden terugverdiend. Bij incidenteel gebruik duurt dat vanzelfsprekend veel langer.
Daarom is een terugverdienberekening per bedrijf verstandiger dan een algemene uitspraak dat een machine zichzelf binnen een bepaald aantal maanden terugverdient.
Een vlechtmachine kan de ijzerkniptang niet volledig vervangen
Automatisch vlechten heeft ook praktische beperkingen. Niet iedere verbinding is bereikbaar met de neus van een machine. Bij dicht opeengeplaatste wapening, bijzondere hoeken, aansluitingen en complexe wapeningskorven blijft handmatig vlechten noodzakelijk. Ook verschillen machines in het maximale bereik van de betonstaaldiameters die zij kunnen verwerken.
De verstandigste werkwijze is daarom meestal niet 'machine óf tang', maar een combinatie. Gebruik de vlechtmachine voor grote aantallen goed bereikbare, repeterende verbindingen en houd de traditionele tang beschikbaar voor het specialistische werk.
Onderhoud en stilstand verdienen aandacht
Een tang is eenvoudig en vrijwel overal inzetbaar. Een automatische machine bevat daarentegen mechanische, elektrische en elektronische onderdelen. Vuil, beschadiging of slijtage kan daardoor tot storingen leiden.
Voor bedrijven die sterk afhankelijk worden van automatisch vlechten is goede service daarom belangrijk. Rebartier beschikt over een eigen service- en reparatieafdeling en biedt ook preventief onderhoud aan. Zeker wanneer meerdere medewerkers dagelijks met de machines werken, kan preventief onderhoud goedkoper zijn dan onverwachte productiestilstand.
Wanneer is aanschaffen interessant?
De zakelijke meerwaarde is doorgaans het grootst bij bedrijven die dagelijks grote aantallen vergelijkbare verbindingen maken, bijvoorbeeld bij vloeren, funderingen, prefab wapening en omvangrijke wapeningsconstructies. Hoe meer repeterend vlechtwerk er is, hoe groter de mogelijke winst in arbeidsuren en ergonomie.
Bij bedrijven met voornamelijk kleine projecten, complexe korven of moeilijk bereikbare verbindingen is die rekensom minder vanzelfsprekend. In dat geval kan eerst een demonstratie of praktijktest met verschillende modellen verstandig zijn.
Aanbeveling: zie de vlechtmachine als productiemiddel én arbomaatregel
Voor werkgevers is een professionele vlechtmachine vooral interessant wanneer productiviteit en lichamelijke belasting samen worden bekeken. De investering bestaat niet alleen uit de aanschafprijs: draadverbruik, onderhoud en inzetbaarheid horen eveneens in de berekening. Daartegenover staan minder handmatige arbeid per verbinding, een lagere belasting van hand, pols en rug en de mogelijkheid om met dezelfde personeelscapaciteit meer werk uit te voeren.
Een vlechtmachine vervangt het vakmanschap en de ijzerkniptang niet volledig, maar is bij repeterend vlechtwerk een waardevolle aanvulling. Vergelijk daarom vooraf het bereik, gewicht, draadverbruik, snelheid en de servicevoorzieningen van verschillende professionele vlechtmachines. De beste machine is uiteindelijk niet automatisch de snelste, maar degene die past bij het dagelijkse werk van uw medewerkers.